Образованието е многу повеќе од само учење факти и теории. Често зборуваме за мултикултура и толеранција, но дали навистина разбираме што значи тоа? Во нашето општество, каде што живеат многу различни етнички заедници, училиштето може да игра клучна улога во приближувањето на луѓето. Различностите кои постојат меѓу нас не треба да нè делат, туку напротив, тие треба да бидат причина за поголема почит и разбирање.
Во средното медицинско училиште „Д-р Панче Караѓозов“, каде што учам, има и македонски и албански паралелки. Иако сме од различни етнички позадини, во текот на феријалната пракса на која учествував летово, имав прилика да работам заедно со ученици од албанските паралелки. Ваквите искуства ми отворија очи и ми покажаа всушност колку малку се разликуваме, а разликите што ги имаме само го прават сето тоа поубаво. Колку повеќе работевме заедно, толку повеќе сфаќав дека, и покрај разликите, нашите цели и стремежи се идентични. Образованието, всушност, може да биде моќна алатка за промовирање на мултикултурата. На праксата забележав дека, кога учениците од различни заедници ќе се најдат заедно во вистински животни ситуации, бариерите брзо исчезнуваат. Со заедничка работа и споделување искуства, сфаќаш дека разликите кои на прв поглед можат да изгледаат големи, воопшто не се пречки, туку богатство. Ова ми покажа дека училиштата не треба да бидат само места каде што се учи, туку и каде што се создаваат врски меѓу учениците од различни култури.
Едно од најубавите искуства за мене беше кога една ученичка од албанската паралелка ми раскажуваше за еден нивeн празник и традициите кои ги почитуваат во нејзиното семејство. Не само што беше интересно да слушам за тоа, туку ми помогна и да ја разберам нејзината култура на поинаков начин, преку нејзината перспектива. Тоа беше момент кога сфатив дека, колку повеќе учиме за другите, толку повеќе се зближуваме.
Многу е важно да разбереме дека културните разлики не треба да нè плашат. Тие можат да бидат извор на инспирација и креативност. Разменувањето на знаење од различни култури може да биде одличен начин да се зголеми нашето разбирање и почитување на различностите. Сепак, мислам дека можеме да направиме уште многу за да го промовираме мултикултурното образование. Би било одлично да имаме повеќе заеднички активности, каде што учениците од сите заедници би можеле да се вклучат. Колку би било убаво да организираме културни вечери каде што секој би ги презентирал своите традиции или да имаме настани каде што учиме за јазиците и обичаите на различните заедници. Токму овие активности би можеле да ни покажат дека сите сме дел од една поголема целина, каде што различностите не се пречки, туку предности. Понекогаш, во нашите училишта, се чувствува и некаков вид дистанца помеѓу учениците од различни паралелки. Мислам дека е важно да се создадат услови за непосредни интеракции.
Кога се запознаваме со луѓето од различни средини, многу е полесно да разбереме нивните перспективи и животни искуства. Со тоа што ќе споделиме за нашите семејства, традиции и културни вредности, создадеме основа за пријателство. На пример, размената на рецепти за традиционални јадења е одличен начин да се поврземе. На тој начин, моите соученици и јас можеме да научиме нови работи и да си помагаме во создавањето на една поголема заедница. Покрај тоа, важно е да создаваме простори каде што учениците можат слободно да дискутираат за проблемите што ги опкружуваат. Можеби некои од нас се чувствуваат поудобно кога зборуваат за своите искуства и предизвици во затворен круг, но отворањето на овие разговори во училницата може да биде клучно.
Секој од нас носи свои предрасуди и стереотипи и често не сме ни свесни за нив. Разговорите можат да ни помогнат да ги разбиеме овие бариери и да се обединиме во потрагата по заеднички решенија. Сакам да верувам дека нашата генерација има потенцијал да ја промени динамиката на односите помеѓу различните заедници. Секој од нас може да биде дел од решението. Кога веќе сме млади и отворени за нови идеи, важно е да ги искористиме нашите искуства за да изградиме подобро општество. Затоа, никогаш нема да се заморам поттикнувајќи дијалог и размена на идеи помеѓу учениците, дури и ако тоа значи да се соочиме со некои непријатни вистини. Понекогаш, малите чекори можат да направат голема разлика.
Заедничките активности, работилници или дури и обични средби за кафе каде што учениците можат да споделуваат приказни, може да бидат основа за изградба на пријателства и размена на култури. Секогаш е интересно да се слушнат различни перспективи, а на крајот на денот, ние сме единствени во нашето човештво. Како и да е, верувам дека сите ние имаме улога во создавањето на култура на почит и разбирање. Потребно е само малку храброст за да започнеме дијалог. Овие искуства ме научија дека многу често, само еден разговор може да отвори нови можности и перспективи, а токму тоа е она што е потребно за да се изградат вистински мостови помеѓу различните култури. Образованието има моќ да ја обликува иднината на нашето општество. Не се работи само за тоа да научиме што е вистинско или погрешно, туку и да научиме како да го почитуваме и разбираме она што е различно од нас. Секојдневните искуства со ученици од различни етнички заедници ме научија дека хармонијата не доаѓа од тоа да бидеме исти, туку од тоа да ги цениме и почитуваме нашите различности.
На крајот на денот, верувам дека училиштето е најдоброто место каде што може да научиме како да изградиме заедница која е заснована на толеранција и почит. Различностите не треба да нè плашат – тие се она што нè прави посилни. Образованието е мостот кој може да нè спои, да нè научи како да живееме заедно и да градиме општество каде што сите сме добредојдени, без оглед на тоа од каде доаѓаме.
________________________________________________________________________________________________
Овој блог е дел од серијалот на блогови на тема „Унапредување на мултиетничко општество и промоција на мултикултурата во нашата држава“ напишани од средношколци во рамки на проектот „Младински активизам за инклузивно општество“.
Проектот „Младински активизам за инклузивно општество“ на Институтот за човекови права се спроведува во рамки на проектот „Поддршка од ЕУ за градење доверба на Западен Балкан“, кој е финансиран од Европската унија (ЕУ), а го спроведува Програмата за развој на Обединетите нации (УНДП).